do początku mapa serwisu kontakt  
Historia sztuki i ciekawostki » Historia sztuk wizualnych

Budowle przyszłości. Konstrukcje XXI wieku. Dokument Discoveryhttps://www.cda.pl/video/97943489

Budowle przyszłości. W poszukiwaniu wody. Dokument Discoveryhttps://www.cda.pl/video/979398d5?a=1

grupa o.k. - Kolekcja awangardy. Wprowadzeni-Wykład w ramach konferencji "Muzeum awangardy czy awangardowe muzeum? Kolekcjonując to, co radykalne" organizowanej przez Muzeum Sztuki w Łodzi i Instytut Adama Mickiewicza.ehttps://www.youtube.com/watch?v=7rQwLbk1cnM&list=PL8Dc7JrvAR6AJlc9nSukxCK8d9l_uUVn3&index=22

Tomasz Załuski - Sztuka jako narzędzie modernizacjihttps://www.youtube.com/watch?v=fTxZ4yxjIrg&list=PL8Dc7JrvAR6AJlc9nSukxCK8d9l_uUVn3&index=29

Afromoderna. Śledztwo nad globalnym modernizmem - wykładhttps://www.youtube.com/watch?v=Ki6BASDG864

 

 

Ciekawe, ciekawsze, najciekawsze...

 

-Pole elekcyjne na Kamionie (obecnie rejon ulicy Zamoyskiego leżącej po prawej stronie Wisły w Warszawie) to miejsce szczególnych wydarzeń historycznych: pierwszej wolnej elekcji w dziejach Polski, miejsce uchwalenia rewolucyjnych w skali europejskiej aktów prawnych: pierwszej Ustawy Zasadniczej Rzeczypospolitej Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego - Artykułów Henrykowskich z dnia 20 maja 1573 roku, zatwierdzenia Aktu Konfederacji Generalnej Warszawskiej z 28 stycznia 1573 toku.

"Artykuły henrykowskie" są pierwszą konstytucją Rzeczypospolitej Obojga Narodów.http://panorama.varsovia.pl/varsovia/index.php-frame=main&mapa=0&item=2741.htm

 

Powszechnie znane i przez wielu ganione (jako nieodpowiednie dla monarchy) było zamiłowanie króla Zygmunta III Wazy do malarstwa.Król doskonale rysował i z zamiłowaniem oddawał się malowaniu obrazów.

Czytaj więcej :http://mateuszkuszhistory.blogspot.com/2015/08/malarstwo-na-dworze-krolewskim-w-xvii.html#more

http://edusens.blogspot.com/2016/09/tintoretto-rubens-czy-zygmunt-iii-waza.html

 

17 maja 1624 roku królewicz Władysław Zygmunt Waza, syn Zygmunta III, przyszły następca tronu polskiego, wyjechał w podróż po Europie, która miała trwać nieco ponad rok. W jej trakcie planował odwiedzić prężnie rozwijające się miasta zachodniej Europy, nierzadko z działającymi w nich słynnymi pracowniami artystycznymi.Zestawienie najciekawszych nabytków królewicza z dziedziny sztuki zrobionych podczas podróży po Europie odnajdziemy namalowane na obrazie "Gabinet sztuki królewicza Władysława Zygmunta Wazy".

Czytaj: https://culture.pl/pl/dzielo/etienne-de-la-hyre-gabinet-sztuki-krolewicza-wladyslawa-zygmunta-wazy

 

 

Pewnego razu Władysław IV zlecił swemu nadwornemu malarzowi wykonanie portretu ulubionego psa, brytana o imieniu Szwan, którego „zawsze przy sobie w pokoju miewał”. Topos monarchy-jeźdźca, wpisujący się w szerszy kontekst mitu rycerskiej elity, wiązał się z przekonaniem, że dopóki prowadzi on konia, dopóty może sterować nawą państwową. W szczególności portret konny wpisywał się w odwieczny etos arystokratyczny. Stąd maniakalne przywiązanie monarchy do psów, stojących w hierarchii ważności tuż za końmi.

Czytaj:http://wilanow-palac.pl/portret_psa_krola_wladyslawa.html

 

Kiedy król Zygmunt III Waza w 1596 roku, po pożarze zamku królewskiego na Wawelu przeniósł się wraz z dworem z Krakowa do Warszawy. Monarcha rozpoczął natychmiast poszukiwania terenów na królewskie polowania. Problem z lokalizacją dworu myśliwskiego dla władcy polskiego miał duże znaczenie. Wybór padł na niedaleki, nadnarwiański Nieporęt.Tam właśnie, w krótkim czasie, wybudowany został na polecenie monarchy królewski dworek myśliwski. Puszcza nadnarwiańska obfitowała w liczne cieki wodne, stąd też król Zygmunt III Waza nakazał zbudować Kanał Królewski, którym można było dopłynąć do Warszawy. Z dworku w Nieporęcie korzystał nie tylko Zygmunt III Waza, lecz również jego następcy, Władysław IV Waza i Jan II Kazimierz Waza.

czytaj:http://wilanow-palac.pl/szlachcic_na_lowach_wedlug_jana_szyttlera.html

 

Anna Habsburżanka, pierwsza żona Zygmunta III Wazy-Według ówczesnych Anna Austriaczka nie była piękną kobietą. Biograf nowej królowej Polski, jezuita Fabian Quadrantinus napisał, że Anna Habsburżanka „była niskiego wzrostu i nieco garbata.”Wygląd królowej został również zawarty w wiedeńskiej miniaturze opisującej arcyksieżną Annę, „twarzyczkę miała owalną, wargę dolną – mimo habsburskiego pochodzenia – normalną, włosy bujne, jasnoblond. Uroda nieklasyczna, dużo jednak prawie dziecięcego wdzięku.”

czytaj:http://mateuszkuszhistory.blogspot.com/2013/12/anna-habsburzanka-pierwsza-zona.html

 

Konstancja Habsburżanka, druga żona Zygmunta III Wazy-Związek monarchy polskiego z Konstancją był bardzo szczęśliwy. Król Zygmunt III Waza nie miał w swoim życiu innych kobiet oprócz ślubnych żon, Anny i Konstancji. Królowa Konstancja urodziła sześcioro królewskich dzieci.

czytaj:http://mateuszkuszhistory.blogspot.com/2013/12/konstancja-habsburzanka-druga-zona.html

 

 

Kiedy Cecylia Renata miała piętnaście lat, po raz pierwszy spotkała swego przyszłego męża.

Monarcha nie był zbyt zadowolony z urody żony. Na dodatek królowa nie umiała sobie zaskarbić miłości męża. Była wyniosła i hołdowała nielubianej przez monarchę surowej etykiecie.

Płaszczyzną, na której para monarsza dobrze się rozumiała, były zainteresowania artystyczne. Cecylia Renata przyczyniła się do powiększenia galerii obrazów. Lubiła słuchać koncertów słynącej z wysokiego poziomu orkiestry Wazów. Chętnie także oglądała przedstawienia teatralne. Doglądała prób, aktorów, a nawet osobiście uczestniczyła w przedstawieniach teatralnych.

W 1640-4 powstała przy południowej ścianie kaplicy Kaplica Loretańska z fundacji Władysława IV, Cecylii Renaty i braci króla. Kaplicę zaprojektował Konstanty Tencalla, a wewnątrz mieści się domek loretański. W czasie potopu szwedzkiego kościół obrabowano. W domku loretańskim umieszczono cedrową figurkę MB Loretańskiej, sprowadzoną przez Władysława IV z Włoch, do której licznie pielgrzymowano.https://fotopolska.eu/Warszawa/b82830,Kosciol_Najswietszej_Matki_Bozej_Loretanskiej.html

Portret królowej Cecylii Renaty ( zony Zygmunta IV Wazy) jako amazonki jest jedynym znanym nam przykładem kobiecego portretu konnego w grafice polskiej.

http://wilanow-palac.pl/cecylia_renata_zona_wladyslawa_iv.html

 

Nie miała Rzeczpospolita tak energicznej i ambitnej królowej, a zarazem tak znienawidzonej przez szlachtę jak Ludwika Maria Gonzaga.Po śmierci Cecylii Renaty stała się drugą żoną żony Władysława IV.Francuzka nie wzbudziła zachwytów polskiego władcy, a pożycie pary królewskiej nie układało się najlepiej. Z czasem jednak królowa zaczęła zdobywać coraz większy wpływ na męża. Wobec jego ciągłego niedomagania, zerkała na królewskiego brata Jana Kazimierza, którego typowała na władcę Rzeczpospolitej. Wykazała dużo energii, by po śmierci Władysława IV to właśnie on został nowym królem, a zarazem jej mężem. 30 maja 1649 roku ponownie stanęła więc na ślubnym kobiercu. Od razu też zdobyła nad mężem duży wpływ. Inteligentna, nieustępliwa, poparta silną osobowością, wielokrotnie nie tylko wspierała Jana Kazimierza, ale, co dostrzegali już współcześni, kierowała nim. Monarcha ustępował jej w wielu sprawach. Swój cel wykorzystywała, jak zauważył poseł brandenburski Hoverberk, „przez nieustanne nalegania, naprzykrzanie się, skargi i inne sztuczki”. W odróżnieniu od męża nie popadała jak on w apatię, tylko uparcie dążyła do wyznaczonego celu. Co więcej, piętrzące się trudności wyzwalały u niej niespożyte wprost pokłady energii.http://wilanow-palac.pl/ludwika_maria_gonzaga_ambitna_zona_dwoch_wazow.html

Z postacią króla związany jest Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Nieporęcie wraz z otaczającym go drzewostanem. Świątynię ufundował król Jan Kazimierz II Waza, jako wotum za zwycięstwo nad Szwedami. 8 kwietnia 1668 roku król, w obecności czternastu dostojników Kościoła i Korony, podpisał pełny akt fundacyjny kościoła.https://www.nieporet.pl/gmina-nieporet/historia-gminy/

 

 

19 czerwca 1669 r. zgromadzona na polu elekcyjnym na Woli szlachta, jednogłośnie okrzyknęła królem  Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

Król elekt w chwili wyboru miał 29 lat. Był człowiekiem wykształconym. Michał znał sześć języków, ale – zdaniem niektórych – w żadnym z nich nie miał nic ciekawego do powiedzenia. Ubierał się z cudzoziemska, bo w polskim stroju wyglądał groteskowo. Przedwcześnie wyłysiały, nosił olbrzymią perukę, która jego niską i grubą sylwetkę jeszcze bardziej skracała. Zniewieściały, co podkreślało uszminkowane oblicze, rozmiłowany w zbytku i lenistwie, nade wszystko uwielbiał jeść. http://www.wilanow-palac.pl/niefortunny_wybor.html

W skutek zatrucia żołądkowego Michał Korybut Wiśniowiecki zmarł 10 listopada w roku 1673, w pałacu arcybiskupskim we Lwowie. 19 maja w kolejnym roku nowym monarchą został – Jan III Sobieski. Wnętrzności Wiśniowieckiego wmurowano w jedną ze ścian katedry we Lwowie, a jego serce pochowano w klasztorze kamedułów na Bielanach w Warszawie.https://histmag.org/Bielany-niezykla-historia-pewnej-dzielnicy-16170

 

Królowa Maria Kazimiera, żona króla Jana Sobieskiego, należała do najbardziej intrygujących kobiet w historii Polski.

Maria Kazimiera była inicjatorką i fundatorką wielu budowli w Warszawie, aktywną współtwórczynią założenia pałacowego w Wilanowie, siedziby monarszej króla Jana III Sobieskiego, według projektu Augustyna Locciego (1601–1661). Z inicjatywy królowej powstał wielofunkcyjny kompleks handlowo-usługowy Marywil, ufundowała także jedną z najbardziej charakterystycznych budowli warszawskiego Nowego Miasta, kościół Sióstr Sakramentek pw. św. Kazimierza, a od jej imienia pochodzi nazwa Marymontu, części warszawskiej dzielnicy Żoliborz, niegdyś pagórka, na którym wzniesiono dla królowej letni pałac; wymienione obiekty zaprojektował Tylman z Gameren (1632–1706).

http://www2.tygodnik.com.pl/tp/2818/kultura04.php

 

 

August II Mocny miał mnóstwo kochanek z różnych warstw. Miał metresy, kochanki, na jedną noc tancerki, śpiewaczki, oberżystki. Uważa się, że spłodził ponad 300 dzieci. Wyobraźmy więc sobie, ile naprawdę kobiet musiał mieć. Uznał jednak tylko 11 dzieci. Wszystkie inne były z nieprawego łoża, ale jest bardzo prawdopodobne, że w żyłach wielu Polaków płynie krew Augusta II Mocnego.
Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,14633772,Kochanki_wladcow_Polski___Bardzo_prawdopodobne__ze.html

Oś Saska – barokowe założenie urbanistyczne XVIII-wiecznej Warszawy, związane z budową rezydencji królewskiej dla Augusta II Sasa – pałacu Saskiego. Z powodów finansowych (i politycznych) wiele zaprojektowanych elementów, które miały dopełniać oś, nie zostało wybudowanych.

Oś biegnie od Krakowskiego Przedmieścia do placu Żelaznej Bramy, przez Ogród Saski. Jej długość wynosiła ok. 1650 metrów. Przebiega wzdłuż linii łączącej dwa istotne miejsca związane z polską państwowością – kościół św. Wawrzyńca we wsi Wola (dawne pole elekcyjne) i wieś Kamion (miejsce pierwszej wolnej elekcji w 1573).

Centralnym punktem założenia był pałac Saski wraz z ogrodem. Między Krakowskim Przedmieściem a pałacem Saskim powstał ogromny dziedziniec, który od strony północnej, wschodniej i południowej otoczono murem z bramami wjazdowymi z każdej strony. Od strony zachodniej wzniesiono Żelazną Bramę wjazdową z wielkimi żelaznymi wrotami, tak masywnie i kunsztownie wykonanymi, iż zmieniono nazwę placu Wielopole, znajdującą się przed bramą, na plac Żelaznej Bramy.

Oś Saska była pierwszym przedsięwzięciem regulacyjnym w Warszawie przeprowadzonym na tak dużą skalę. Przyczyniło się m.in. do rozwoju dzielnicy zachodniej i przekształcenia ulic Chłodnej i Wolskiej w ważne arterie miejskiehttps://www.warszawa.ap.gov.pl/saska/index.html.

 

 

Przystojny, czuły, nieco sentymentalny Stanisław August Poniatowski miał wielkie powodzenie u płci przeciwnej – jego delikatność, szarmanckość i maniery odróżniały go od większości braci szlacheckiej. Niektórzy mężowie bez skrupułów wysyłali swoje żony w jego ramiona, licząc na stanowiska i przywileje. Większość z nich zapewne nie zawiodła się, król znany był z tego, że o każdą kochankę potrafił zadbać także po zakończeniu romansu. Nie gardził kobietami także z niższych stanów społecznych.
 Jego największą i najbardziej znaną miłością była wielka księżna Katarzyna Aleksandrowna – późniejsza caryca Rosji.

Inną rolę w jego życiu spełniła Elżbieta Grabowska ,kobieta, która była przy nim do końca życia i którą pokochał miłością, która w tamtych czasach zdawała się być nudną i niemodną.
Co ciekawe, wybranka króla i jego wieloletnia miłość nie wyróżniała się ponoć urodą, choć opisywano, że "była to kobieta (...) z pięknymi niebieskimi oczami, ciałem jędrnym (...), miłego rozumu i serca wielkiej dobroci".

Oś Stanisławowska - założenie urbanistyczne w Warszawie zainicjowane przez Stanisława Augusta Poniatowskiego w oparciu o Zamek Ujazdowski i Drogę Królewską.

Inicjatorem powstania założenia był król Stanisław August Poniatowski, który wzorował się francuskich układach przestrzennych. W ten sposób poprzez układ placów gwiaździstych chciał połączyć ówczesną Warszawę ze swoją podmiejską rezydencją w Ujazdowie. Oś została wytyczona w latach 1768-1773 w oparciu o Zamek Ujazdowski oraz Drogę Królewską prowadzącą na pole elekcyjne na Woli.

Projekt układu architektonicznego przygotowali August Fryderyk Muszyński i Efraim Szreger. W oparciu o istniejącą Drogę Królewską (dzisiejsza ulica Nowowiejska i aleja Wyzwolenia) wytyczono place: Na Rozdrożu, Zbawiciela, Unii Lubelskiej, obecny Plac Politechniki oraz odchodzące od nich ulice. Po drugiej stronie zamku przedłużenie osi stworzył wcześniejszy Kanał Piaseczyński.

 

Elżbieta Grabowska była żoną ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego – z tego związku (małżeństwo morganatyczne– małżeństwo zawarte przez członka rodu arystokratycznego lub dynastii z osobą uznawaną za będącą niższego stanu, która poprzez związek ten nie zmienia swego stanu, tj. nie uzyskuje awansu społecznego, a potomstwo z tego związku nie ma praw do nazwiska, tytułów, funkcji i dóbr dziedziczonych w rodzinie małżonka wyższego stanem.) urodziło się czworo dzieci – jedno zmarło w dzieciństwie. Michał zginął w 1812 r. w Smoleńsku walcząc w szeregach wojsk Księstwa Warszawskiego. Stanisław Grabowski, najbardziej ukochany przez króla trzeci syn – minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Królestwa Kongresowego w latach 1818-1831, przejął majątek w Krubkach Górkach i wybudował tutaj drewniany dwór. Był też fundatorem kościała w Pustelniku.

Obecnie trwa budowa pałacu – wiernej kopii pałacu wybudowanego ze środków Stanisława Augusta Poniatowskiego dla ukochanego syna Stanisława Grabowskiego na Grodzieńszczyźnie. Pałac został doszczętnie zniszczony w czasie I wojny światowej.

 

 

Pułkownik Kazimierz Żwan, najstarszy wnuk Króla Stanisława Augusta  był też… cenionym malarzem, którego obrazy wiszą w Muzeum Narodowym w Warszawie..... sami możecie się o tym przekonać oglądając obraz Kazimierza Żwana, "Krajobraz leśny", ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawiehttp://minakowski.pl/wp-content/uploads/2014/03/%C5%BBwan_Forest_landscape1.jpg
            

 

 

 

 

 

Wycieczka po Warszawie- STARE MIASTO

 

 

 

Polecenie:

Opisz trasę naszej wycieczki ( czym jechaliśmy i jakie budowle zwiedzaliśmy) oraz napisz co wiesz o oglądanych obiektach pomagając sobie poniższymi pytaniami. Zakończ pracę swoją opinią o oglądanych budowlach. Możesz zrobić to w formie plakatu lub gazetki ściennej.

 

…………………………………………………………………………………………………………

I/1.Jakie miasteczko istniało kiedyś w miejscu, gdzie obecnie jest plac Bankowy?

2 . Którzy z królów zamieszkiwali w pałacach na placu Bankowym?

3.Jak się nazywa autor pamiętnika znalezionego w Saragossie, człowiek, który mieszkał w  pałacu na placu Bankowym?

4.Dlaczego na placu stoi pomnik J.Słowackiego?

5W jakim stylu zbudowane są pałace na placu ?

          …………………………………………………………………………………………………………………………

1/II.W jakim stylu zbudowana jest ta budowla?

2. Na jakim obrazie znajdziemy ten pałac? Kto jest autorem tego obrazu?

3.Co interesującego wiesz o właścicielach pałacu?

………………………………………………………………………………………………………………

1/III. Jaka budowla wznosiła się naprzeciwko pałacu w czasach, gdy wybudowano pałac?

2.W jakim stylu zbudowana jest cała budowla, a w jakim stylu wieża dobudowana w późniejszym okresie?

3.Jacy wielcy ludzie związani są z tą budowlą?

………………………………………………………………………………………………………………….

1/IV. W jakim stylu wybudowany jest pałac?

2. Jakie ważne osobistości mieszkały w pałacu?

3 . Dlaczego ten obiekt interesuje historyków teatru?

4. Jakie ważne wydarzenia związane z tym budynkiem?

……………………………………………………………………………………………………………….

1/V. Dlaczego ten budynek związany jest z legendą o Złotej Kaczce?

2. Dlaczego warszawiacy łączą ten budynek z muzyką i koncertami muzycznymi?

………………………………………………………………………………………………………………..

Zabytki Warszawy

 I  Plac Bankowy

 

Plac Bankowy powstał w okresie  Królestwa  Kongresowego .

Dużo wcześniej , bo w 1648 roku podskarbi wielki koronny Bogusław na Lesznie Leszczyński  założył tu miasteczko Leszno . Tam , gdzie obecnie biegnie  zachodnia ściana placu wybudował w 1650-54 roku pałac . Na owe czasy był on budowlą piękną  i należał do najnowocześniejszych  budowli barokowych tamtego okresu .To właśnie tutaj mieszkał Stanisław Leszczyński zanim wybrano go na tron .

Następnymi właścicielami  pałacu , w wieku XVIII , była rodzina Potockich. Szczególnie związany z tą budowlą był Jan Potocki , podróżnik i historyk dawnej Słowiańszczyzny , autor „Pamiętnika znalezionego w Saragossie „ .

W XVIII wieku z naszą budowlą sąsiadował drugi pałac.Właścicielami jego byli najpierw Potoccy, potem Poniatowscy. Możemy zatem przypuszczać , że to w tym pałacu wychował się jako dziecko  przyszły  król  Stanisław August .

Obydwa pałace przetrwały do czasów Królestwa Kongresowego .Wówczas zostały wykupione przez rząd i gruntownie przebudowane .

Pierwszy z pałaców  , dawny Leszczyńskich przeznaczono na ministerstwo skarbu. Pałac wówczas gruntownie przebudowano .

Myśląc o tej budowli nie sposób nie wspomnieć o Juliuszu Słowackim . Przez krótki czas poeta był pracownikiem Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu , mieszczącej się w tym budynku . Poeta  mieszkał w kamienicy przy ulicy Elektoralnej 20 .

Na miejscu drugiego pałacu , pałacu  Ogińskich , wzniesiono w 1824 roku gmach dla ministrów skarbu .

Obie budowle , w swej harmonii i czystości proporcji należą do najefektowniejszych obiektów architektury późnego klasycyzmu .

Obok pałacu , od strony ulicy  Elektoralnej wyrósł też nowy gmach  Banku Polskiego . Zespół tych trzech budowli , powiązany ze sobą , może rywalizować z najciekawszymi budowlami europejskimi.

 

 

 

 

    II  Pałac Lubomirskich

 

Nie znamy pierwszego właściciela  budowli , wiemy jednak z pewnością ,że pałac kiedyś stał w innym miejscu . Jego obecne położenie  to wynik wielu operacji technicznych , polegających na przesunięciu budowli o 78 stopni  ( dokonano tego w 1970 roku ) .Dawniej wznosił się  w sąsiedztwie Koszar Mirowskich  ( dzisiaj hala Mirowska ) .

Szata architektoniczna tej budowli pochodzi z końca XVIII i jest utrzymana w stylu klasycystycznym , jednak w murach tej budowli tkwi obiekt starszy prawie o sto lat- wcześniejszy pałac barokowy .

W latach 30- tych XVIII wieku budynek należał do  kapitana Jana Zygmunta Deydla , znanego architekta Warszawy . Jak w owym czasie budynek wyglądał wiemy z obrazu  Canaletta  pt. „ Plac Żelaznej Bramy” .

W połowie XVIII   wieku  właścicielami pałacu kolejno byli  Stanisław Jabłonowski , wojewoda rawski  ; a następnie Antonii  Lubomirski  , generał w służbie  francuskiej ( słynny z odwagi ) . Żoną jego była  Rozalia z Chodkiewiczów , uchodząca za najpiękniejszą kobietę w Polsce . Była to niewiasta o wielkim temperamencie , kochająca życie . Lubiła stroje , zabawy , podróże . W czasie rewolucji  udała się do Paryża , gdzie została aresztowana jako podejrzana o sprzyjanie poprzedniemu reżimowi i 30 czerwca 1794 roku ,  mimo protestów z całej Europy , została ścięta na  gilotynie . Była to jedyna  Polka , która zginęła wówczas  w Paryżu .

Lubomirscy  przebudowali pałac . Dzięki nim otrzymał on efektowną kolumnadę pałacową , którą podziwiamy do dziś .

Po śmierci Aleksandra Lubomirskiego w 1804 roku pałac często zmieniał właścicieli .

Podczas powstania listopadowego budynek został przemieniony na lazaret , potem pełnił przeróżne rolę (  między innymi domu czynszowego  oraz żydowskiego domu modlitwy ) . Tutaj też, przez pewien czas, odbywały się słynne na całą dzielnicę tańcujące wieczory  .

W 1944 roku pałac został bardzo zniszczony. Po wojnie przyznano go Muzeum Archeologicznemu  .

Wkrótce pałac odbudowano , po czym obiekt przeszedł w ręce  wojska .

 

 

     III  Stary Ratusz czyli pałac Jabłonowskich

 

Budowla ta stała się Ratuszem  dopiero w 1817 roku .

 Pałac stojący na tym miejscu wzniesiony był w połowie XVIII wieku przez Antoniego Jabłonowskiego .Placu Teatralnego jeszcze nie było , powstał dopiero w okresie Królestwa Kongresowego , kiedy wybudowano Teatr Wielki . W owym  czasie  naprzeciwko pałacu wznosił się siedemnastowieczny Marywil . Był to zajazd , targowisko , zespół licznych sklepów .

Pałac był jedną z najwspanialszych  budowli Warszawy okresu oświecenia . Wzniesiona przez architektów  królewskich jest odbiciem stylu narzuconego przez kręgi bliskie Stanisławowi Augustowi .

Wprowadzenie władz miejskich do pałacu Jabłonowskiego spowodowane było rozbiórką Ratusza na  Rynku Staromiejskim .Oczywiście wnętrza budowli musiano przystosować do nowej funkcji.

Podczas powstania styczniowego gmach został spalony . Odbudowany w 1864 roku ze zmienionymi dachami oraz niektórymi elementami ( n. p. neorenesansowa wieża zegara ).

We wrześniu 1939 roku stał się symbolem bohaterstwa  , dzięki Stefanowi Starzyńskiemu  wzywającemu  stąd do walki .

Powstanie warszawskie – 4 sierpnia zginął w pobliżu  Kamil  Baczyński . Jego zwłoki pochowano w Ratuszu , który w następnych dniach stał się jedną z najbardziej bohaterskich redut  walczącej Warszawy .W wyniku walk budynek spalono , mury rozebrano po wojnie .

 Przez długi czas na miejscu Ratusza stał pomnik Nike Walczącej . Po roku 1990-tym zrodziła się myśl odbudowy .

 Decyzja ta została podjęta i zrealizowana .

 

    IV  Pałac strzeżony przez lwy czyli  PAŁAC  PREZYDENCKI

 

Najefektowniejszym pałacem Krakowskiego Przedmieścia jest obecna siedziba  Prezydenta  Rzeczypospolitej  Polski .

Mury tej budowli są bardzo stare , powstał bowiem już w pierwszej połowie  XVII wieku .

Budowę  pałacu rozpoczął w 1643 roku  hetman polny koronny  Stanisław Koniecpolski , opromieniony już sławą wybitnego wodza gromiącego w bitwach Tatarów , Turków  i Szwedów. .

Potężną bryłę pałacu , osadzoną na brzegu skarpy wiślanej projektował nadworny architekt króla Władysława IV .

Pałac Koniecpolskich był dziełem wczesnego baroku .

Była to wówczas budowla  ogromna . Znajdował się  w efektownym punkcie miasta , na brzegu skarpy , skąd jawił się pyszny widok na Wisłę , podpływającą wówczas tuż pod skarpę  . Na zboczu skarpy znajdował się tarasowy ogród  , a na wprost niego była przystań statków rzecznych .

Następni właściciele: Jerzy Sebastian Lubomirski  oraz Radziwiłłowie dokonali licznych  zmian w  pałacu .

W  1705 roku w pałacu mieszkał  król  Stanisław Leszczyński, a w dwa lata później  (podobno ) car Piotr  Wielki .

W  1774 roku ówczesny właściciel  Karol Radziwiłł „ Panie Kochanku”  odnajął  budynek na teatr .

Funkcjonowanie teatru w pałacu to ważny etap w historii warszawskiej sceny narodowej . Patronował teatrowi  król Stanisław August , dla którego w 1775 roku wybudowano specjalną loże , obitą płótnem i jedwabiem . Tutaj debiutował w 1778 roku  Wojciech  Bogusławski , wybitny reżyser , pisarz i twórca polskiego teatru narodowego .

Teatr  działał do 1778 roku . Potem pomieszczenia pałacu wynajmowane były w różnych celach . Z ciekawszych imprez na uwagę zasługuje pokaz balonu w 1789 roku .

Nowa karta w dziejach pałacu zaczyna się w 1818 roku  kiedy ówczesny rząd  Królestwa Polskiego nabył go i przeznaczył na siedzibę namiestników . Wówczas pałac przebudowano .

Wraz z zamieszkaniem w pałacu generała  Zajączka przeniosła tu swoje posiedzenia  Rada  Stanu .

Podczas powstania  listopadowego 1830 roku w skrzydle pałacu zamieszkiwał jego dyktator  generał Józef Chłopicki.

W 1831 roku rezydował tu Rząd Narodowy .

Po pożarze w 1852 roku odbudowano wnętrza , które zaczęto udostępniać na różne imprezy . I tak np. w 1872 roku wystawiano tu obraz  Jana Matejki  „ Bitwa pod Grunwaldem” .

Po odzyskaniu niepodległości w latach 1919-21  pałac przebudowano . Od 1921 roku stał  się siedzibą Prezydium Rady Ministrów .

W 1955 roku w jego murach został podpisany  Układ  Warszawski .

W 1989 roku , to właśnie tu , toczyły się negocjacje  „ okrągłego stołu” .

 

   V.  Ze złotą kaczką w podziemiach  czyli PAŁAC  OSTROGSKICH

 

W   XVII wieku  Janusz Książę Ostrogski , kasztelan krakowski , rozpoczął budowę  warownej siedziby nad wąwozem późniejszej  ulicy Tamka .

 W tamtym czasie wąwozem płynął strumień .

Z tamtego okresu pochodzą  potężne , ukośnie nachylone mury , zaopatrzone w strzelnice . W ich wnętrzu kryją się  wysokie piwnice , przypominające podziemne ruiny starożytnego  Rzymu . Właściwy pałac stać miał nad bastionem . Nie został on jednak wówczas zbudowany .

Następny właściciel  Jan  Gniński, podkanclerzy koronny , w 1681 roku zatrudnia największego architekta swoich czasów  Tylmana z Gameren w celu wznowienia budowy . Tylman wybudował na bastionie pałac , będący częścią wielkiego założenia architektonicznego  nigdy nie zrealizowanego .

Do 1806 roku pałac często zmieniał właścicieli, aby w końcu stać się lazaretem          Francuzów . Ci ostatni dokonali we wnętrzach pałacu duże spustoszenie , nic więc dziwnego , że później pałac stał  długo opuszczony .

W tym czasie stał się schronieniem dla łotrzyków i złodziei .Podobno niejeden nieostrożny  przechodzeń był  tu obrabowany , a zdarzały się i morderstwa .Przez lata nawet władze policyjne bały się wchodzić do piwnic pałacu . To właśnie w tym okresie zrodziła się  legenda o Złotej Kaczce .

Dopiero wielka  obława w 1817 roku położyła kres przebywaniu tu marginesu społecznego .

W późniejszych czasach pałac często zmieniał użytkowników .

Od  1860 roku mieścił  się tu  Instytut Muzyczny.

Tu wykładał  Moniuszko , a uczył się  Paderewski .

Podczas II wojny światowej  pałac został zniszczony .

Po wojnie odbudowany , niestety dość niestarannie .

 

 

 

 

 

Wycieczka po Warszawie- STARE MIASTO

 

 

 

 

 

 

 

Polecenie:

Opisz trasę naszej wycieczki ( czym jechaliśmy i jakie budowle zwiedzaliśmy) oraz napisz co wiesz o oglądanych obiektach pomagając sobie poniższymi pytaniami. Zakończ pracę swoją opinią o oglądanych budowlach. Możesz zrobić to w formie plakatu lub gazetki ściennej.

 

…………………………………………………………………………………………………………

I/1.Jakie miasteczko istniało kiedyś w miejscu, gdzie obecnie jest plac Bankowy?

2 . Którzy z królów zamieszkiwali w pałacach na placu Bankowym?

3.Jak się nazywa autor pamiętnika znalezionego w Saragossie, człowiek, który mieszkał w  pałacu na placu Bankowym?

4.Dlaczego na placu stoi pomnik J.Słowackiego?

5W jakim stylu zbudowane są pałace na placu ?

          …………………………………………………………………………………………………………………………

1/II.W jakim stylu zbudowana jest ta budowla?

2. Na jakim obrazie znajdziemy ten pałac? Kto jest autorem tego obrazu?

3.Co interesującego wiesz o właścicielach pałacu?

………………………………………………………………………………………………………………

1/III. Jaka budowla wznosiła się naprzeciwko pałacu w czasach, gdy wybudowano pałac?

2.W jakim stylu zbudowana jest cała budowla, a w jakim stylu wieża dobudowana w późniejszym okresie?

3.Jacy wielcy ludzie związani są z tą budowlą?

………………………………………………………………………………………………………………….

1/IV. W jakim stylu wybudowany jest pałac?

2. Jakie ważne osobistości mieszkały w pałacu?

3 . Dlaczego ten obiekt interesuje historyków teatru?

4. Jakie ważne wydarzenia związane z tym budynkiem?

……………………………………………………………………………………………………………….

1/V. Dlaczego ten budynek związany jest z legendą o Złotej Kaczce?

2. Dlaczego warszawiacy łączą ten budynek z muzyką i koncertami muzycznymi?

………………………………………………………………………………………………………………..

Zabytki Warszawy

 I  Plac Bankowy

 

Plac Bankowy powstał w okresie  Królestwa  Kongresowego .

Dużo wcześniej , bo w 1648 roku podskarbi wielki koronny Bogusław na Lesznie Leszczyński  założył tu miasteczko Leszno . Tam , gdzie obecnie biegnie  zachodnia ściana placu wybudował w 1650-54 roku pałac . Na owe czasy był on budowlą piękną  i należał do najnowocześniejszych  budowli barokowych tamtego okresu .To właśnie tutaj mieszkał Stanisław Leszczyński zanim wybrano go na tron .

Następnymi właścicielami  pałacu , w wieku XVIII , była rodzina Potockich. Szczególnie związany z tą budowlą był Jan Potocki , podróżnik i historyk dawnej Słowiańszczyzny , autor „Pamiętnika znalezionego w Saragossie „ .

W XVIII wieku z naszą budowlą sąsiadował drugi pałac.Właścicielami jego byli najpierw Potoccy, potem Poniatowscy. Możemy zatem przypuszczać , że to w tym pałacu wychował się jako dziecko  przyszły  król  Stanisław August .

Obydwa pałace przetrwały do czasów Królestwa Kongresowego .Wówczas zostały wykupione przez rząd i gruntownie przebudowane .

Pierwszy z pałaców  , dawny Leszczyńskich przeznaczono na ministerstwo skarbu. Pałac wówczas gruntownie przebudowano .

Myśląc o tej budowli nie sposób nie wspomnieć o Juliuszu Słowackim . Przez krótki czas poeta był pracownikiem Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu , mieszczącej się w tym budynku . Poeta  mieszkał w kamienicy przy ulicy Elektoralnej 20 .

Na miejscu drugiego pałacu , pałacu  Ogińskich , wzniesiono w 1824 roku gmach dla ministrów skarbu .

Obie budowle , w swej harmonii i czystości proporcji należą do najefektowniejszych obiektów architektury późnego klasycyzmu .

Obok pałacu , od strony ulicy  Elektoralnej wyrósł też nowy gmach  Banku Polskiego . Zespół tych trzech budowli , powiązany ze sobą , może rywalizować z najciekawszymi budowlami europejskimi.

 

 

 

 

    II  Pałac Lubomirskich

 

Nie znamy pierwszego właściciela  budowli , wiemy jednak z pewnością ,że pałac kiedyś stał w innym miejscu . Jego obecne położenie  to wynik wielu operacji technicznych , polegających na przesunięciu budowli o 78 stopni  ( dokonano tego w 1970 roku ) .Dawniej wznosił się  w sąsiedztwie Koszar Mirowskich  ( dzisiaj hala Mirowska ) .

Szata architektoniczna tej budowli pochodzi z końca XVIII i jest utrzymana w stylu klasycystycznym , jednak w murach tej budowli tkwi obiekt starszy prawie o sto lat- wcześniejszy pałac barokowy .

W latach 30- tych XVIII wieku budynek należał do  kapitana Jana Zygmunta Deydla , znanego architekta Warszawy . Jak w owym czasie budynek wyglądał wiemy z obrazu  Canaletta  pt. „ Plac Żelaznej Bramy” .

W połowie XVIII   wieku  właścicielami pałacu kolejno byli  Stanisław Jabłonowski , wojewoda rawski  ; a następnie Antonii  Lubomirski  , generał w służbie  francuskiej ( słynny z odwagi ) . Żoną jego była  Rozalia z Chodkiewiczów , uchodząca za najpiękniejszą kobietę w Polsce . Była to niewiasta o wielkim temperamencie , kochająca życie . Lubiła stroje , zabawy , podróże . W czasie rewolucji  udała się do Paryża , gdzie została aresztowana jako podejrzana o sprzyjanie poprzedniemu reżimowi i 30 czerwca 1794 roku ,  mimo protestów z całej Europy , została ścięta na  gilotynie . Była to jedyna  Polka , która zginęła wówczas  w Paryżu .

Lubomirscy  przebudowali pałac . Dzięki nim otrzymał on efektowną kolumnadę pałacową , którą podziwiamy do dziś .

Po śmierci Aleksandra Lubomirskiego w 1804 roku pałac często zmieniał właścicieli .

Podczas powstania listopadowego budynek został przemieniony na lazaret , potem pełnił przeróżne rolę (  między innymi domu czynszowego  oraz żydowskiego domu modlitwy ) . Tutaj też, przez pewien czas, odbywały się słynne na całą dzielnicę tańcujące wieczory  .

W 1944 roku pałac został bardzo zniszczony. Po wojnie przyznano go Muzeum Archeologicznemu  .

Wkrótce pałac odbudowano , po czym obiekt przeszedł w ręce  wojska .

 

 

     III  Stary Ratusz czyli pałac Jabłonowskich

 

Budowla ta stała się Ratuszem  dopiero w 1817 roku .

 Pałac stojący na tym miejscu wzniesiony był w połowie XVIII wieku przez Antoniego Jabłonowskiego .Placu Teatralnego jeszcze nie było , powstał dopiero w okresie Królestwa Kongresowego , kiedy wybudowano Teatr Wielki . W owym  czasie  naprzeciwko pałacu wznosił się siedemnastowieczny Marywil . Był to zajazd , targowisko , zespół licznych sklepów .

Pałac był jedną z najwspanialszych  budowli Warszawy okresu oświecenia . Wzniesiona przez architektów  królewskich jest odbiciem stylu narzuconego przez kręgi bliskie Stanisławowi Augustowi .

Wprowadzenie władz miejskich do pałacu Jabłonowskiego spowodowane było rozbiórką Ratusza na  Rynku Staromiejskim .Oczywiście wnętrza budowli musiano przystosować do nowej funkcji.

Podczas powstania styczniowego gmach został spalony . Odbudowany w 1864 roku ze zmienionymi dachami oraz niektórymi elementami ( n. p. neorenesansowa wieża zegara ).

We wrześniu 1939 roku stał się symbolem bohaterstwa  , dzięki Stefanowi Starzyńskiemu  wzywającemu  stąd do walki .

Powstanie warszawskie – 4 sierpnia zginął w pobliżu  Kamil  Baczyński . Jego zwłoki pochowano w Ratuszu , który w następnych dniach stał się jedną z najbardziej bohaterskich redut  walczącej Warszawy .W wyniku walk budynek spalono , mury rozebrano po wojnie .

 Przez długi czas na miejscu Ratusza stał pomnik Nike Walczącej . Po roku 1990-tym zrodziła się myśl odbudowy .

 Decyzja ta została podjęta i zrealizowana .

 

    IV  Pałac strzeżony przez lwy czyli  PAŁAC  PREZYDENCKI

 

Najefektowniejszym pałacem Krakowskiego Przedmieścia jest obecna siedziba  Prezydenta  Rzeczypospolitej  Polski .

Mury tej budowli są bardzo stare , powstał bowiem już w pierwszej połowie  XVII wieku .

Budowę  pałacu rozpoczął w 1643 roku  hetman polny koronny  Stanisław Koniecpolski , opromieniony już sławą wybitnego wodza gromiącego w bitwach Tatarów , Turków  i Szwedów. .

Potężną bryłę pałacu , osadzoną na brzegu skarpy wiślanej projektował nadworny architekt króla Władysława IV .

Pałac Koniecpolskich był dziełem wczesnego baroku .

Była to wówczas budowla  ogromna . Znajdował się  w efektownym punkcie miasta , na brzegu skarpy , skąd jawił się pyszny widok na Wisłę , podpływającą wówczas tuż pod skarpę  . Na zboczu skarpy znajdował się tarasowy ogród  , a na wprost niego była przystań statków rzecznych .

Następni właściciele: Jerzy Sebastian Lubomirski  oraz Radziwiłłowie dokonali licznych  zmian w  pałacu .

W  1705 roku w pałacu mieszkał  król  Stanisław Leszczyński, a w dwa lata później  (podobno ) car Piotr  Wielki .

W  1774 roku ówczesny właściciel  Karol Radziwiłł „ Panie Kochanku”  odnajął  budynek na teatr .

Funkcjonowanie teatru w pałacu to ważny etap w historii warszawskiej sceny narodowej . Patronował teatrowi  król Stanisław August , dla którego w 1775 roku wybudowano specjalną loże , obitą płótnem i jedwabiem . Tutaj debiutował w 1778 roku  Wojciech  Bogusławski , wybitny reżyser , pisarz i twórca polskiego teatru narodowego .

Teatr  działał do 1778 roku . Potem pomieszczenia pałacu wynajmowane były w różnych celach . Z ciekawszych imprez na uwagę zasługuje pokaz balonu w 1789 roku .

Nowa karta w dziejach pałacu zaczyna się w 1818 roku  kiedy ówczesny rząd  Królestwa Polskiego nabył go i przeznaczył na siedzibę namiestników . Wówczas pałac przebudowano .

Wraz z zamieszkaniem w pałacu generała  Zajączka przeniosła tu swoje posiedzenia  Rada  Stanu .

Podczas powstania  listopadowego 1830 roku w skrzydle pałacu zamieszkiwał jego dyktator  generał Józef Chłopicki.

W 1831 roku rezydował tu Rząd Narodowy .

Po pożarze w 1852 roku odbudowano wnętrza , które zaczęto udostępniać na różne imprezy . I tak np. w 1872 roku wystawiano tu obraz  Jana Matejki  „ Bitwa pod Grunwaldem” .

Po odzyskaniu niepodległości w latach 1919-21  pałac przebudowano . Od 1921 roku stał  się siedzibą Prezydium Rady Ministrów .

W 1955 roku w jego murach został podpisany  Układ  Warszawski .

W 1989 roku , to właśnie tu , toczyły się negocjacje  „ okrągłego stołu” .

 

   V.  Ze złotą kaczką w podziemiach  czyli PAŁAC  OSTROGSKICH

 

W   XVII wieku  Janusz Książę Ostrogski , kasztelan krakowski , rozpoczął budowę  warownej siedziby nad wąwozem późniejszej  ulicy Tamka .

 W tamtym czasie wąwozem płynął strumień .

Z tamtego okresu pochodzą  potężne , ukośnie nachylone mury , zaopatrzone w strzelnice . W ich wnętrzu kryją się  wysokie piwnice , przypominające podziemne ruiny starożytnego  Rzymu . Właściwy pałac stać miał nad bastionem . Nie został on jednak wówczas zbudowany .

Następny właściciel  Jan  Gniński, podkanclerzy koronny , w 1681 roku zatrudnia największego architekta swoich czasów  Tylmana z Gameren w celu wznowienia budowy . Tylman wybudował na bastionie pałac , będący częścią wielkiego założenia architektonicznego  nigdy nie zrealizowanego .

Do 1806 roku pałac często zmieniał właścicieli, aby w końcu stać się lazaretem          Francuzów . Ci ostatni dokonali we wnętrzach pałacu duże spustoszenie , nic więc dziwnego , że później pałac stał  długo opuszczony .

W tym czasie stał się schronieniem dla łotrzyków i złodziei .Podobno niejeden nieostrożny  przechodzeń był  tu obrabowany , a zdarzały się i morderstwa .Przez lata nawet władze policyjne bały się wchodzić do piwnic pałacu . To właśnie w tym okresie zrodziła się  legenda o Złotej Kaczce .

Dopiero wielka  obława w 1817 roku położyła kres przebywaniu tu marginesu społecznego .

W późniejszych czasach pałac często zmieniał użytkowników .

Od  1860 roku mieścił  się tu  Instytut Muzyczny.

Tu wykładał  Moniuszko , a uczył się  Paderewski .

Podczas II wojny światowej  pałac został zniszczony .

Po wojnie odbudowany , niestety dość niestarannie .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wycieczka po Warszawie- STARE MIASTO

 

 

 

 

 

 

 

Polecenie:

Opisz trasę naszej wycieczki ( czym jechaliśmy i jakie budowle zwiedzaliśmy) oraz napisz co wiesz o oglądanych obiektach pomagając sobie poniższymi pytaniami. Zakończ pracę swoją opinią o oglądanych budowlach. Możesz zrobić to w formie plakatu lub gazetki ściennej.

 

…………………………………………………………………………………………………………

I/1.Jakie miasteczko istniało kiedyś w miejscu, gdzie obecnie jest plac Bankowy?

2 . Którzy z królów zamieszkiwali w pałacach na placu Bankowym?

3.Jak się nazywa autor pamiętnika znalezionego w Saragossie, człowiek, który mieszkał w  pałacu na placu Bankowym?

4.Dlaczego na placu stoi pomnik J.Słowackiego?

5W jakim stylu zbudowane są pałace na placu ?

          …………………………………………………………………………………………………………………………

1/II.W jakim stylu zbudowana jest ta budowla?

2. Na jakim obrazie znajdziemy ten pałac? Kto jest autorem tego obrazu?

3.Co interesującego wiesz o właścicielach pałacu?

………………………………………………………………………………………………………………

1/III. Jaka budowla wznosiła się naprzeciwko pałacu w czasach, gdy wybudowano pałac?

2.W jakim stylu zbudowana jest cała budowla, a w jakim stylu wieża dobudowana w późniejszym okresie?

3.Jacy wielcy ludzie związani są z tą budowlą?

………………………………………………………………………………………………………………….

1/IV. W jakim stylu wybudowany jest pałac?

2. Jakie ważne osobistości mieszkały w pałacu?

3 . Dlaczego ten obiekt interesuje historyków teatru?

4. Jakie ważne wydarzenia związane z tym budynkiem?

……………………………………………………………………………………………………………….

1/V. Dlaczego ten budynek związany jest z legendą o Złotej Kaczce?

2. Dlaczego warszawiacy łączą ten budynek z muzyką i koncertami muzycznymi?

………………………………………………………………………………………………………………..

Zabytki Warszawy

 I  Plac Bankowy

 

Plac Bankowy powstał w okresie  Królestwa  Kongresowego .

Dużo wcześniej , bo w 1648 roku podskarbi wielki koronny Bogusław na Lesznie Leszczyński  założył tu miasteczko Leszno . Tam , gdzie obecnie biegnie  zachodnia ściana placu wybudował w 1650-54 roku pałac . Na owe czasy był on budowlą piękną  i należał do najnowocześniejszych  budowli barokowych tamtego okresu .To właśnie tutaj mieszkał Stanisław Leszczyński zanim wybrano go na tron .

Następnymi właścicielami  pałacu , w wieku XVIII , była rodzina Potockich. Szczególnie związany z tą budowlą był Jan Potocki , podróżnik i historyk dawnej Słowiańszczyzny , autor „Pamiętnika znalezionego w Saragossie „ .

W XVIII wieku z naszą budowlą sąsiadował drugi pałac.Właścicielami jego byli najpierw Potoccy, potem Poniatowscy. Możemy zatem przypuszczać , że to w tym pałacu wychował się jako dziecko  przyszły  król  Stanisław August .

Obydwa pałace przetrwały do czasów Królestwa Kongresowego .Wówczas zostały wykupione przez rząd i gruntownie przebudowane .

Pierwszy z pałaców  , dawny Leszczyńskich przeznaczono na ministerstwo skarbu. Pałac wówczas gruntownie przebudowano .

Myśląc o tej budowli nie sposób nie wspomnieć o Juliuszu Słowackim . Przez krótki czas poeta był pracownikiem Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu , mieszczącej się w tym budynku . Poeta  mieszkał w kamienicy przy ulicy Elektoralnej 20 .

Na miejscu drugiego pałacu , pałacu  Ogińskich , wzniesiono w 1824 roku gmach dla ministrów skarbu .

Obie budowle , w swej harmonii i czystości proporcji należą do najefektowniejszych obiektów architektury późnego klasycyzmu .

Obok pałacu , od strony ulicy  Elektoralnej wyrósł też nowy gmach  Banku Polskiego . Zespół tych trzech budowli , powiązany ze sobą , może rywalizować z najciekawszymi budowlami europejskimi.

 

 

 

 

    II  Pałac Lubomirskich

 

Nie znamy pierwszego właściciela  budowli , wiemy jednak z pewnością ,że pałac kiedyś stał w innym miejscu . Jego obecne położenie  to wynik wielu operacji technicznych , polegających na przesunięciu budowli o 78 stopni  ( dokonano tego w 1970 roku ) .Dawniej wznosił się  w sąsiedztwie Koszar Mirowskich  ( dzisiaj hala Mirowska ) .

Szata architektoniczna tej budowli pochodzi z końca XVIII i jest utrzymana w stylu klasycystycznym , jednak w murach tej budowli tkwi obiekt starszy prawie o sto lat- wcześniejszy pałac barokowy .

W latach 30- tych XVIII wieku budynek należał do  kapitana Jana Zygmunta Deydla , znanego architekta Warszawy . Jak w owym czasie budynek wyglądał wiemy z obrazu  Canaletta  pt. „ Plac Żelaznej Bramy” .

W połowie XVIII   wieku  właścicielami pałacu kolejno byli  Stanisław Jabłonowski , wojewoda rawski  ; a następnie Antonii  Lubomirski  , generał w służbie  francuskiej ( słynny z odwagi ) . Żoną jego była  Rozalia z Chodkiewiczów , uchodząca za najpiękniejszą kobietę w Polsce . Była to niewiasta o wielkim temperamencie , kochająca życie . Lubiła stroje , zabawy , podróże . W czasie rewolucji  udała się do Paryża , gdzie została aresztowana jako podejrzana o sprzyjanie poprzedniemu reżimowi i 30 czerwca 1794 roku ,  mimo protestów z całej Europy , została ścięta na  gilotynie . Była to jedyna  Polka , która zginęła wówczas  w Paryżu .

Lubomirscy  przebudowali pałac . Dzięki nim otrzymał on efektowną kolumnadę pałacową , którą podziwiamy do dziś .

Po śmierci Aleksandra Lubomirskiego w 1804 roku pałac często zmieniał właścicieli .

Podczas powstania listopadowego budynek został przemieniony na lazaret , potem pełnił przeróżne rolę (  między innymi domu czynszowego  oraz żydowskiego domu modlitwy ) . Tutaj też, przez pewien czas, odbywały się słynne na całą dzielnicę tańcujące wieczory  .

W 1944 roku pałac został bardzo zniszczony. Po wojnie przyznano go Muzeum Archeologicznemu  .

Wkrótce pałac odbudowano , po czym obiekt przeszedł w ręce  wojska .

 

 

     III  Stary Ratusz czyli pałac Jabłonowskich

 

Budowla ta stała się Ratuszem  dopiero w 1817 roku .

 Pałac stojący na tym miejscu wzniesiony był w połowie XVIII wieku przez Antoniego Jabłonowskiego .Placu Teatralnego jeszcze nie było , powstał dopiero w okresie Królestwa Kongresowego , kiedy wybudowano Teatr Wielki . W owym  czasie  naprzeciwko pałacu wznosił się siedemnastowieczny Marywil . Był to zajazd , targowisko , zespół licznych sklepów .

Pałac był jedną z najwspanialszych  budowli Warszawy okresu oświecenia . Wzniesiona przez architektów  królewskich jest odbiciem stylu narzuconego przez kręgi bliskie Stanisławowi Augustowi .

Wprowadzenie władz miejskich do pałacu Jabłonowskiego spowodowane było rozbiórką Ratusza na  Rynku Staromiejskim .Oczywiście wnętrza budowli musiano przystosować do nowej funkcji.

Podczas powstania styczniowego gmach został spalony . Odbudowany w 1864 roku ze zmienionymi dachami oraz niektórymi elementami ( n. p. neorenesansowa wieża zegara ).

We wrześniu 1939 roku stał się symbolem bohaterstwa  , dzięki Stefanowi Starzyńskiemu  wzywającemu  stąd do walki .

Powstanie warszawskie – 4 sierpnia zginął w pobliżu  Kamil  Baczyński . Jego zwłoki pochowano w Ratuszu , który w następnych dniach stał się jedną z najbardziej bohaterskich redut  walczącej Warszawy .W wyniku walk budynek spalono , mury rozebrano po wojnie .

 Przez długi czas na miejscu Ratusza stał pomnik Nike Walczącej . Po roku 1990-tym zrodziła się myśl odbudowy .

 Decyzja ta została podjęta i zrealizowana .

 

    IV  Pałac strzeżony przez lwy czyli  PAŁAC  PREZYDENCKI

 

Najefektowniejszym pałacem Krakowskiego Przedmieścia jest obecna siedziba  Prezydenta  Rzeczypospolitej  Polski .

Mury tej budowli są bardzo stare , powstał bowiem już w pierwszej połowie  XVII wieku .

Budowę  pałacu rozpoczął w 1643 roku  hetman polny koronny  Stanisław Koniecpolski , opromieniony już sławą wybitnego wodza gromiącego w bitwach Tatarów , Turków  i Szwedów. .

Potężną bryłę pałacu , osadzoną na brzegu skarpy wiślanej projektował nadworny architekt króla Władysława IV .

Pałac Koniecpolskich był dziełem wczesnego baroku .

Była to wówczas budowla  ogromna . Znajdował się  w efektownym punkcie miasta , na brzegu skarpy , skąd jawił się pyszny widok na Wisłę , podpływającą wówczas tuż pod skarpę  . Na zboczu skarpy znajdował się tarasowy ogród  , a na wprost niego była przystań statków rzecznych .

Następni właściciele: Jerzy Sebastian Lubomirski  oraz Radziwiłłowie dokonali licznych  zmian w  pałacu .

W  1705 roku w pałacu mieszkał  król  Stanisław Leszczyński, a w dwa lata później  (podobno ) car Piotr  Wielki .

W  1774 roku ówczesny właściciel  Karol Radziwiłł „ Panie Kochanku”  odnajął  budynek na teatr .

Funkcjonowanie teatru w pałacu to ważny etap w historii warszawskiej sceny narodowej . Patronował teatrowi  król Stanisław August , dla którego w 1775 roku wybudowano specjalną loże , obitą płótnem i jedwabiem . Tutaj debiutował w 1778 roku  Wojciech  Bogusławski , wybitny reżyser , pisarz i twórca polskiego teatru narodowego .

Teatr  działał do 1778 roku . Potem pomieszczenia pałacu wynajmowane były w różnych celach . Z ciekawszych imprez na uwagę zasługuje pokaz balonu w 1789 roku .

Nowa karta w dziejach pałacu zaczyna się w 1818 roku  kiedy ówczesny rząd  Królestwa Polskiego nabył go i przeznaczył na siedzibę namiestników . Wówczas pałac przebudowano .

Wraz z zamieszkaniem w pałacu generała  Zajączka przeniosła tu swoje posiedzenia  Rada  Stanu .

Podczas powstania  listopadowego 1830 roku w skrzydle pałacu zamieszkiwał jego dyktator  generał Józef Chłopicki.

W 1831 roku rezydował tu Rząd Narodowy .

Po pożarze w 1852 roku odbudowano wnętrza , które zaczęto udostępniać na różne imprezy . I tak np. w 1872 roku wystawiano tu obraz  Jana Matejki  „ Bitwa pod Grunwaldem” .

Po odzyskaniu niepodległości w latach 1919-21  pałac przebudowano . Od 1921 roku stał  się siedzibą Prezydium Rady Ministrów .

W 1955 roku w jego murach został podpisany  Układ  Warszawski .

W 1989 roku , to właśnie tu , toczyły się negocjacje  „ okrągłego stołu” .

 

   V.  Ze złotą kaczką w podziemiach  czyli PAŁAC  OSTROGSKICH

 

W   XVII wieku  Janusz Książę Ostrogski , kasztelan krakowski , rozpoczął budowę  warownej siedziby nad wąwozem późniejszej  ulicy Tamka .

 W tamtym czasie wąwozem płynął strumień .

Z tamtego okresu pochodzą  potężne , ukośnie nachylone mury , zaopatrzone w strzelnice . W ich wnętrzu kryją się  wysokie piwnice , przypominające podziemne ruiny starożytnego  Rzymu . Właściwy pałac stać miał nad bastionem . Nie został on jednak wówczas zbudowany .

Następny właściciel  Jan  Gniński, podkanclerzy koronny , w 1681 roku zatrudnia największego architekta swoich czasów  Tylmana z Gameren w celu wznowienia budowy . Tylman wybudował na bastionie pałac , będący częścią wielkiego założenia architektonicznego  nigdy nie zrealizowanego .

Do 1806 roku pałac często zmieniał właścicieli, aby w końcu stać się lazaretem          Francuzów . Ci ostatni dokonali we wnętrzach pałacu duże spustoszenie , nic więc dziwnego , że później pałac stał  długo opuszczony .

W tym czasie stał się schronieniem dla łotrzyków i złodziei .Podobno niejeden nieostrożny  przechodzeń był  tu obrabowany , a zdarzały się i morderstwa .Przez lata nawet władze policyjne bały się wchodzić do piwnic pałacu . To właśnie w tym okresie zrodziła się  legenda o Złotej Kaczce .

Dopiero wielka  obława w 1817 roku położyła kres przebywaniu tu marginesu społecznego .

W późniejszych czasach pałac często zmieniał użytkowników .

Od  1860 roku mieścił  się tu  Instytut Muzyczny.

Tu wykładał  Moniuszko , a uczył się  Paderewski .

Podczas II wojny światowej  pałac został zniszczony .

Po wojnie odbudowany , niestety dość niestarannie .

 

 

 

 

 

 

Wycieczka po Warszawie- STARE MIASTO

 

 

 

 

 

 

 

Polecenie:

Opisz trasę naszej wycieczki ( czym jechaliśmy i jakie budowle zwiedzaliśmy) oraz napisz co wiesz o oglądanych obiektach pomagając sobie poniższymi pytaniami. Zakończ pracę swoją opinią o oglądanych budowlach. Możesz zrobić to w formie plakatu lub gazetki ściennej.

 

…………………………………………………………………………………………………………

I/1.Jakie miasteczko istniało kiedyś w miejscu, gdzie obecnie jest plac Bankowy?

2 . Którzy z królów zamieszkiwali w pałacach na placu Bankowym?

3.Jak się nazywa autor pamiętnika znalezionego w Saragossie, człowiek, który mieszkał w  pałacu na placu Bankowym?

4.Dlaczego na placu stoi pomnik J.Słowackiego?

5W jakim stylu zbudowane są pałace na placu ?

          …………………………………………………………………………………………………………………………

1/II.W jakim stylu zbudowana jest ta budowla?

2. Na jakim obrazie znajdziemy ten pałac? Kto jest autorem tego obrazu?

3.Co interesującego wiesz o właścicielach pałacu?

………………………………………………………………………………………………………………

1/III. Jaka budowla wznosiła się naprzeciwko pałacu w czasach, gdy wybudowano pałac?

2.W jakim stylu zbudowana jest cała budowla, a w jakim stylu wieża dobudowana w późniejszym okresie?

3.Jacy wielcy ludzie związani są z tą budowlą?

………………………………………………………………………………………………………………….

1/IV. W jakim stylu wybudowany jest pałac?

2. Jakie ważne osobistości mieszkały w pałacu?

3 . Dlaczego ten obiekt interesuje historyków teatru?

4. Jakie ważne wydarzenia związane z tym budynkiem?

……………………………………………………………………………………………………………….

1/V. Dlaczego ten budynek związany jest z legendą o Złotej Kaczce?

2. Dlaczego warszawiacy łączą ten budynek z muzyką i koncertami muzycznymi?

………………………………………………………………………………………………………………..

Zabytki Warszawy

 I  Plac Bankowy

 

Plac Bankowy powstał w okresie  Królestwa  Kongresowego .

Dużo wcześniej , bo w 1648 roku podskarbi wielki koronny Bogusław na Lesznie Leszczyński  założył tu miasteczko Leszno . Tam , gdzie obecnie biegnie  zachodnia ściana placu wybudował w 1650-54 roku pałac . Na owe czasy był on budowlą piękną  i należał do najnowocześniejszych  budowli barokowych tamtego okresu .To właśnie tutaj mieszkał Stanisław Leszczyński zanim wybrano go na tron .

Następnymi właścicielami  pałacu , w wieku XVIII , była rodzina Potockich. Szczególnie związany z tą budowlą był Jan Potocki , podróżnik i historyk dawnej Słowiańszczyzny , autor „Pamiętnika znalezionego w Saragossie „ .

W XVIII wieku z naszą budowlą sąsiadował drugi pałac.Właścicielami jego byli najpierw Potoccy, potem Poniatowscy. Możemy zatem przypuszczać , że to w tym pałacu wychował się jako dziecko  przyszły  król  Stanisław August .

Obydwa pałace przetrwały do czasów Królestwa Kongresowego .Wówczas zostały wykupione przez rząd i gruntownie przebudowane .

Pierwszy z pałaców  , dawny Leszczyńskich przeznaczono na ministerstwo skarbu. Pałac wówczas gruntownie przebudowano .

Myśląc o tej budowli nie sposób nie wspomnieć o Juliuszu Słowackim . Przez krótki czas poeta był pracownikiem Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu , mieszczącej się w tym budynku . Poeta  mieszkał w kamienicy przy ulicy Elektoralnej 20 .

Na miejscu drugiego pałacu , pałacu  Ogińskich , wzniesiono w 1824 roku gmach dla ministrów skarbu .

Obie budowle , w swej harmonii i czystości proporcji należą do najefektowniejszych obiektów architektury późnego klasycyzmu .

Obok pałacu , od strony ulicy  Elektoralnej wyrósł też nowy gmach  Banku Polskiego . Zespół tych trzech budowli , powiązany ze sobą , może rywalizować z najciekawszymi budowlami europejskimi.

 

 

 

 

    II  Pałac Lubomirskich

 

Nie znamy pierwszego właściciela  budowli , wiemy jednak z pewnością ,że pałac kiedyś stał w innym miejscu . Jego obecne położenie  to wynik wielu operacji technicznych , polegających na przesunięciu budowli o 78 stopni  ( dokonano tego w 1970 roku ) .Dawniej wznosił się  w sąsiedztwie Koszar Mirowskich  ( dzisiaj hala Mirowska ) .

Szata architektoniczna tej budowli pochodzi z końca XVIII i jest utrzymana w stylu klasycystycznym , jednak w murach tej budowli tkwi obiekt starszy prawie o sto lat- wcześniejszy pałac barokowy .

W latach 30- tych XVIII wieku budynek należał do  kapitana Jana Zygmunta Deydla , znanego architekta Warszawy . Jak w owym czasie budynek wyglądał wiemy z obrazu  Canaletta  pt. „ Plac Żelaznej Bramy” .

W połowie XVIII   wieku  właścicielami pałacu kolejno byli  Stanisław Jabłonowski , wojewoda rawski  ; a następnie Antonii  Lubomirski  , generał w służbie  francuskiej ( słynny z odwagi ) . Żoną jego była  Rozalia z Chodkiewiczów , uchodząca za najpiękniejszą kobietę w Polsce . Była to niewiasta o wielkim temperamencie , kochająca życie . Lubiła stroje , zabawy , podróże . W czasie rewolucji  udała się do Paryża , gdzie została aresztowana jako podejrzana o sprzyjanie poprzedniemu reżimowi i 30 czerwca 1794 roku ,  mimo protestów z całej Europy , została ścięta na  gilotynie . Była to jedyna  Polka , która zginęła wówczas  w Paryżu .

Lubomirscy  przebudowali pałac . Dzięki nim otrzymał on efektowną kolumnadę pałacową , którą podziwiamy do dziś .

Po śmierci Aleksandra Lubomirskiego w 1804 roku pałac często zmieniał właścicieli .

Podczas powstania listopadowego budynek został przemieniony na lazaret , potem pełnił przeróżne rolę (  między innymi domu czynszowego  oraz żydowskiego domu modlitwy ) . Tutaj też, przez pewien czas, odbywały się słynne na całą dzielnicę tańcujące wieczory  .

W 1944 roku pałac został bardzo zniszczony. Po wojnie przyznano go Muzeum Archeologicznemu  .

Wkrótce pałac odbudowano , po czym obiekt przeszedł w ręce  wojska .

 

 

     III  Stary Ratusz czyli pałac Jabłonowskich

 

Budowla ta stała się Ratuszem  dopiero w 1817 roku .

 Pałac stojący na tym miejscu wzniesiony był w połowie XVIII wieku przez Antoniego Jabłonowskiego .Placu Teatralnego jeszcze nie było , powstał dopiero w okresie Królestwa Kongresowego , kiedy wybudowano Teatr Wielki . W owym  czasie  naprzeciwko pałacu wznosił się siedemnastowieczny Marywil . Był to zajazd , targowisko , zespół licznych sklepów .

Pałac był jedną z najwspanialszych  budowli Warszawy okresu oświecenia . Wzniesiona przez architektów  królewskich jest odbiciem stylu narzuconego przez kręgi bliskie Stanisławowi Augustowi .

Wprowadzenie władz miejskich do pałacu Jabłonowskiego spowodowane było rozbiórką Ratusza na  Rynku Staromiejskim .Oczywiście wnętrza budowli musiano przystosować do nowej funkcji.

Podczas powstania styczniowego gmach został spalony . Odbudowany w 1864 roku ze zmienionymi dachami oraz niektórymi elementami ( n. p. neorenesansowa wieża zegara ).

We wrześniu 1939 roku stał się symbolem bohaterstwa  , dzięki Stefanowi Starzyńskiemu  wzywającemu  stąd do walki .

Powstanie warszawskie – 4 sierpnia zginął w pobliżu  Kamil  Baczyński . Jego zwłoki pochowano w Ratuszu , który w następnych dniach stał się jedną z najbardziej bohaterskich redut  walczącej Warszawy .W wyniku walk budynek spalono , mury rozebrano po wojnie .

 Przez długi czas na miejscu Ratusza stał pomnik Nike Walczącej . Po roku 1990-tym zrodziła się myśl odbudowy .

 Decyzja ta została podjęta i zrealizowana .

 

    IV  Pałac strzeżony przez lwy czyli  PAŁAC  PREZYDENCKI

 

Najefektowniejszym pałacem Krakowskiego Przedmieścia jest obecna siedziba  Prezydenta  Rzeczypospolitej  Polski .

Mury tej budowli są bardzo stare , powstał bowiem już w pierwszej połowie  XVII wieku .

Budowę  pałacu rozpoczął w 1643 roku  hetman polny koronny  Stanisław Koniecpolski , opromieniony już sławą wybitnego wodza gromiącego w bitwach Tatarów , Turków  i Szwedów. .

Potężną bryłę pałacu , osadzoną na brzegu skarpy wiślanej projektował nadworny architekt króla Władysława IV .

Pałac Koniecpolskich był dziełem wczesnego baroku .

Była to wówczas budowla  ogromna . Znajdował się  w efektownym punkcie miasta , na brzegu skarpy , skąd jawił się pyszny widok na Wisłę , podpływającą wówczas tuż pod skarpę  . Na zboczu skarpy znajdował się tarasowy ogród  , a na wprost niego była przystań statków rzecznych .

Następni właściciele: Jerzy Sebastian Lubomirski  oraz Radziwiłłowie dokonali licznych  zmian w  pałacu .

W  1705 roku w pałacu mieszkał  król  Stanisław Leszczyński, a w dwa lata później  (podobno ) car Piotr  Wielki .

W  1774 roku ówczesny właściciel  Karol Radziwiłł „ Panie Kochanku”  odnajął  budynek na teatr .

Funkcjonowanie teatru w pałacu to ważny etap w historii warszawskiej sceny narodowej . Patronował teatrowi  król Stanisław August , dla którego w 1775 roku wybudowano specjalną loże , obitą płótnem i jedwabiem . Tutaj debiutował w 1778 roku  Wojciech  Bogusławski , wybitny reżyser , pisarz i twórca polskiego teatru narodowego .

Teatr  działał do 1778 roku . Potem pomieszczenia pałacu wynajmowane były w różnych celach . Z ciekawszych imprez na uwagę zasługuje pokaz balonu w 1789 roku .

Nowa karta w dziejach pałacu zaczyna się w 1818 roku  kiedy ówczesny rząd  Królestwa Polskiego nabył go i przeznaczył na siedzibę namiestników . Wówczas pałac przebudowano .

Wraz z zamieszkaniem w pałacu generała  Zajączka przeniosła tu swoje posiedzenia  Rada  Stanu .

Podczas powstania  listopadowego 1830 roku w skrzydle pałacu zamieszkiwał jego dyktator  generał Józef Chłopicki.

W 1831 roku rezydował tu Rząd Narodowy .

Po pożarze w 1852 roku odbudowano wnętrza , które zaczęto udostępniać na różne imprezy . I tak np. w 1872 roku wystawiano tu obraz  Jana Matejki  „ Bitwa pod Grunwaldem” .

Po odzyskaniu niepodległości w latach 1919-21  pałac przebudowano . Od 1921 roku stał  się siedzibą Prezydium Rady Ministrów .

W 1955 roku w jego murach został podpisany  Układ  Warszawski .

W 1989 roku , to właśnie tu , toczyły się negocjacje  „ okrągłego stołu” .

 

   V.  Ze złotą kaczką w podziemiach  czyli PAŁAC  OSTROGSKICH

 

W   XVII wieku  Janusz Książę Ostrogski , kasztelan krakowski , rozpoczął budowę  warownej siedziby nad wąwozem późniejszej  ulicy Tamka .

 W tamtym czasie wąwozem płynął strumień .

Z tamtego okresu pochodzą  potężne , ukośnie nachylone mury , zaopatrzone w strzelnice . W ich wnętrzu kryją się  wysokie piwnice , przypominające podziemne ruiny starożytnego  Rzymu . Właściwy pałac stać miał nad bastionem . Nie został on jednak wówczas zbudowany .

Następny właściciel  Jan  Gniński, podkanclerzy koronny , w 1681 roku zatrudnia największego architekta swoich czasów  Tylmana z Gameren w celu wznowienia budowy . Tylman wybudował na bastionie pałac , będący częścią wielkiego założenia architektonicznego  nigdy nie zrealizowanego .

Do 1806 roku pałac często zmieniał właścicieli, aby w końcu stać się lazaretem          Francuzów . Ci ostatni dokonali we wnętrzach pałacu duże spustoszenie , nic więc dziwnego , że później pałac stał  długo opuszczony .

W tym czasie stał się schronieniem dla łotrzyków i złodziei .Podobno niejeden nieostrożny  przechodzeń był  tu obrabowany , a zdarzały się i morderstwa .Przez lata nawet władze policyjne bały się wchodzić do piwnic pałacu . To właśnie w tym okresie zrodziła się  legenda o Złotej Kaczce .

Dopiero wielka  obława w 1817 roku położyła kres przebywaniu tu marginesu społecznego .

W późniejszych czasach pałac często zmieniał użytkowników .

Od  1860 roku mieścił  się tu  Instytut Muzyczny.

Tu wykładał  Moniuszko , a uczył się  Paderewski .

Podczas II wojny światowej  pałac został zniszczony .

Po wojnie odbudowany , niestety dość niestarannie .

 

 

 

 

Wycieczka po Warszawie- STARE MIASTO

 

 

 

 

 

 

 

Polecenie:

Opisz trasę naszej wycieczki ( czym jechaliśmy i jakie budowle zwiedzaliśmy) oraz napisz co wiesz o oglądanych obiektach pomagając sobie poniższymi pytaniami. Zakończ pracę swoją opinią o oglądanych budowlach. Możesz zrobić to w formie plakatu lub gazetki ściennej.

 

…………………………………………………………………………………………………………

I/1.Jakie miasteczko istniało kiedyś w miejscu, gdzie obecnie jest plac Bankowy?

2 . Którzy z królów zamieszkiwali w pałacach na placu Bankowym?

3.Jak się nazywa autor pamiętnika znalezionego w Saragossie, człowiek, który mieszkał w  pałacu na placu Bankowym?

4.Dlaczego na placu stoi pomnik J.Słowackiego?

5W jakim stylu zbudowane są pałace na placu ?

          …………………………………………………………………………………………………………………………

1/II.W jakim stylu zbudowana jest ta budowla?

2. Na jakim obrazie znajdziemy ten pałac? Kto jest autorem tego obrazu?

3.Co interesującego wiesz o właścicielach pałacu?

………………………………………………………………………………………………………………

1/III. Jaka budowla wznosiła się naprzeciwko pałacu w czasach, gdy wybudowano pałac?

2.W jakim stylu zbudowana jest cała budowla, a w jakim stylu wieża dobudowana w późniejszym okresie?

3.Jacy wielcy ludzie związani są z tą budowlą?

………………………………………………………………………………………………………………….

1/IV. W jakim stylu wybudowany jest pałac?

2. Jakie ważne osobistości mieszkały w pałacu?

3 . Dlaczego ten obiekt interesuje historyków teatru?

4. Jakie ważne wydarzenia związane z tym budynkiem?

……………………………………………………………………………………………………………….

1/V. Dlaczego ten budynek związany jest z legendą o Złotej Kaczce?

2. Dlaczego warszawiacy łączą ten budynek z muzyką i koncertami muzycznymi?

………………………………………………………………………………………………………………..

Zabytki Warszawy

 I  Plac Bankowy

 

Plac Bankowy powstał w okresie  Królestwa  Kongresowego .

Dużo wcześniej , bo w 1648 roku podskarbi wielki koronny Bogusław na Lesznie Leszczyński  założył tu miasteczko Leszno . Tam , gdzie obecnie biegnie  zachodnia ściana placu wybudował w 1650-54 roku pałac . Na owe czasy był on budowlą piękną  i należał do najnowocześniejszych  budowli barokowych tamtego okresu .To właśnie tutaj mieszkał Stanisław Leszczyński zanim wybrano go na tron .

Następnymi właścicielami  pałacu , w wieku XVIII , była rodzina Potockich. Szczególnie związany z tą budowlą był Jan Potocki , podróżnik i historyk dawnej Słowiańszczyzny , autor „Pamiętnika znalezionego w Saragossie „ .

W XVIII wieku z naszą budowlą sąsiadował drugi pałac.Właścicielami jego byli najpierw Potoccy, potem Poniatowscy. Możemy zatem przypuszczać , że to w tym pałacu wychował się jako dziecko  przyszły  król  Stanisław August .

Obydwa pałace przetrwały do czasów Królestwa Kongresowego .Wówczas zostały wykupione przez rząd i gruntownie przebudowane .

Pierwszy z pałaców  , dawny Leszczyńskich przeznaczono na ministerstwo skarbu. Pałac wówczas gruntownie przebudowano .

Myśląc o tej budowli nie sposób nie wspomnieć o Juliuszu Słowackim . Przez krótki czas poeta był pracownikiem Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu , mieszczącej się w tym budynku . Poeta  mieszkał w kamienicy przy ulicy Elektoralnej 20 .

Na miejscu drugiego pałacu , pałacu  Ogińskich , wzniesiono w 1824 roku gmach dla ministrów skarbu .

Obie budowle , w swej harmonii i czystości proporcji należą do najefektowniejszych obiektów architektury późnego klasycyzmu .

Obok pałacu , od strony ulicy  Elektoralnej wyrósł też nowy gmach  Banku Polskiego . Zespół tych trzech budowli , powiązany ze sobą , może rywalizować z najciekawszymi budowlami europejskimi.

 

 

 

 

    II  Pałac Lubomirskich

 

Nie znamy pierwszego właściciela  budowli , wiemy jednak z pewnością ,że pałac kiedyś stał w innym miejscu . Jego obecne położenie  to wynik wielu operacji technicznych , polegających na przesunięciu budowli o 78 stopni  ( dokonano tego w 1970 roku ) .Dawniej wznosił się  w sąsiedztwie Koszar Mirowskich  ( dzisiaj hala Mirowska ) .

Szata architektoniczna tej budowli pochodzi z końca XVIII i jest utrzymana w stylu klasycystycznym , jednak w murach tej budowli tkwi obiekt starszy prawie o sto lat- wcześniejszy pałac barokowy .

W latach 30- tych XVIII wieku budynek należał do  kapitana Jana Zygmunta Deydla , znanego architekta Warszawy . Jak w owym czasie budynek wyglądał wiemy z obrazu  Canaletta  pt. „ Plac Żelaznej Bramy” .

W połowie XVIII   wieku  właścicielami pałacu kolejno byli  Stanisław Jabłonowski , wojewoda rawski  ; a następnie Antonii  Lubomirski  , generał w służbie  francuskiej ( słynny z odwagi ) . Żoną jego była  Rozalia z Chodkiewiczów , uchodząca za najpiękniejszą kobietę w Polsce . Była to niewiasta o wielkim temperamencie , kochająca życie . Lubiła stroje , zabawy , podróże . W czasie rewolucji  udała się do Paryża , gdzie została aresztowana jako podejrzana o sprzyjanie poprzedniemu reżimowi i 30 czerwca 1794 roku ,  mimo protestów z całej Europy , została ścięta na  gilotynie . Była to jedyna  Polka , która zginęła wówczas  w Paryżu .

Lubomirscy  przebudowali pałac . Dzięki nim otrzymał on efektowną kolumnadę pałacową , którą podziwiamy do dziś .

Po śmierci Aleksandra Lubomirskiego w 1804 roku pałac często zmieniał właścicieli .

Podczas powstania listopadowego budynek został przemieniony na lazaret , potem pełnił przeróżne rolę (  między innymi domu czynszowego  oraz żydowskiego domu modlitwy ) . Tutaj też, przez pewien czas, odbywały się słynne na całą dzielnicę tańcujące wieczory  .

W 1944 roku pałac został bardzo zniszczony. Po wojnie przyznano go Muzeum Archeologicznemu  .

Wkrótce pałac odbudowano , po czym obiekt przeszedł w ręce  wojska .

 

 

     III  Stary Ratusz czyli pałac Jabłonowskich

 

Budowla ta stała się Ratuszem  dopiero w 1817 roku .

 Pałac stojący na tym miejscu wzniesiony był w połowie XVIII wieku przez Antoniego Jabłonowskiego .Placu Teatralnego jeszcze nie było , powstał dopiero w okresie Królestwa Kongresowego , kiedy wybudowano Teatr Wielki . W owym  czasie  naprzeciwko pałacu wznosił się siedemnastowieczny Marywil . Był to zajazd , targowisko , zespół licznych sklepów .

Pałac był jedną z najwspanialszych  budowli Warszawy okresu oświecenia . Wzniesiona przez architektów  królewskich jest odbiciem stylu narzuconego przez kręgi bliskie Stanisławowi Augustowi .

Wprowadzenie władz miejskich do pałacu Jabłonowskiego spowodowane było rozbiórką Ratusza na  Rynku Staromiejskim .Oczywiście wnętrza budowli musiano przystosować do nowej funkcji.

Podczas powstania styczniowego gmach został spalony . Odbudowany w 1864 roku ze zmienionymi dachami oraz niektórymi elementami ( n. p. neorenesansowa wieża zegara ).

We wrześniu 1939 roku stał się symbolem bohaterstwa  , dzięki Stefanowi Starzyńskiemu  wzywającemu  stąd do walki .

Powstanie warszawskie – 4 sierpnia zginął w pobliżu  Kamil  Baczyński . Jego zwłoki pochowano w Ratuszu , który w następnych dniach stał się jedną z najbardziej bohaterskich redut  walczącej Warszawy .W wyniku walk budynek spalono , mury rozebrano po wojnie .

 Przez długi czas na miejscu Ratusza stał pomnik Nike Walczącej . Po roku 1990-tym zrodziła się myśl odbudowy .

 Decyzja ta została podjęta i zrealizowana .

 

    IV  Pałac strzeżony przez lwy czyli  PAŁAC  PREZYDENCKI

 

Najefektowniejszym pałacem Krakowskiego Przedmieścia jest obecna siedziba  Prezydenta  Rzeczypospolitej  Polski .

Mury tej budowli są bardzo stare , powstał bowiem już w pierwszej połowie  XVII wieku .

Budowę  pałacu rozpoczął w 1643 roku  hetman polny koronny  Stanisław Koniecpolski , opromieniony już sławą wybitnego wodza gromiącego w bitwach Tatarów , Turków  i Szwedów. .

Potężną bryłę pałacu , osadzoną na brzegu skarpy wiślanej projektował nadworny architekt króla Władysława IV .

Pałac Koniecpolskich był dziełem wczesnego baroku .

Była to wówczas budowla  ogromna . Znajdował się  w efektownym punkcie miasta , na brzegu skarpy , skąd jawił się pyszny widok na Wisłę , podpływającą wówczas tuż pod skarpę  . Na zboczu skarpy znajdował się tarasowy ogród  , a na wprost niego była przystań statków rzecznych .

Następni właściciele: Jerzy Sebastian Lubomirski  oraz Radziwiłłowie dokonali licznych  zmian w  pałacu .

W  1705 roku w pałacu mieszkał  król  Stanisław Leszczyński, a w dwa lata później  (podobno ) car Piotr  Wielki .

W  1774 roku ówczesny właściciel  Karol Radziwiłł „ Panie Kochanku”  odnajął  budynek na teatr .

Funkcjonowanie teatru w pałacu to ważny etap w historii warszawskiej sceny narodowej . Patronował teatrowi  król Stanisław August , dla którego w 1775 roku wybudowano specjalną loże , obitą płótnem i jedwabiem . Tutaj debiutował w 1778 roku  Wojciech  Bogusławski , wybitny reżyser , pisarz i twórca polskiego teatru narodowego .

Teatr  działał do 1778 roku . Potem pomieszczenia pałacu wynajmowane były w różnych celach . Z ciekawszych imprez na uwagę zasługuje pokaz balonu w 1789 roku .

Nowa karta w dziejach pałacu zaczyna się w 1818 roku  kiedy ówczesny rząd  Królestwa Polskiego nabył go i przeznaczył na siedzibę namiestników . Wówczas pałac przebudowano .

Wraz z zamieszkaniem w pałacu generała  Zajączka przeniosła tu swoje posiedzenia  Rada  Stanu .

Podczas powstania  listopadowego 1830 roku w skrzydle pałacu zamieszkiwał jego dyktator  generał Józef Chłopicki.

W 1831 roku rezydował tu Rząd Narodowy .

Po pożarze w 1852 roku odbudowano wnętrza , które zaczęto udostępniać na różne imprezy . I tak np. w 1872 roku wystawiano tu obraz  Jana Matejki  „ Bitwa pod Grunwaldem” .

Po odzyskaniu niepodległości w latach 1919-21  pałac przebudowano . Od 1921 roku stał  się siedzibą Prezydium Rady Ministrów .

W 1955 roku w jego murach został podpisany  Układ  Warszawski .

W 1989 roku , to właśnie tu , toczyły się negocjacje  „ okrągłego stołu” .

 

   V.  Ze złotą kaczką w podziemiach  czyli PAŁAC  OSTROGSKICH

 

W   XVII wieku  Janusz Książę Ostrogski , kasztelan krakowski , rozpoczął budowę  warownej siedziby nad wąwozem późniejszej  ulicy Tamka .

 W tamtym czasie wąwozem płynął strumień .

Z tamtego okresu pochodzą  potężne , ukośnie nachylone mury , zaopatrzone w strzelnice . W ich wnętrzu kryją się  wysokie piwnice , przypominające podziemne ruiny starożytnego  Rzymu . Właściwy pałac stać miał nad bastionem . Nie został on jednak wówczas zbudowany .

Następny właściciel  Jan  Gniński, podkanclerzy koronny , w 1681 roku zatrudnia największego architekta swoich czasów  Tylmana z Gameren w celu wznowienia budowy . Tylman wybudował na bastionie pałac , będący częścią wielkiego założenia architektonicznego  nigdy nie zrealizowanego .

Do 1806 roku pałac często zmieniał właścicieli, aby w końcu stać się lazaretem          Francuzów . Ci ostatni dokonali we wnętrzach pałacu duże spustoszenie , nic więc dziwnego , że później pałac stał  długo opuszczony .

W tym czasie stał się schronieniem dla łotrzyków i złodziei .Podobno niejeden nieostrożny  przechodzeń był  tu obrabowany , a zdarzały się i morderstwa .Przez lata nawet władze policyjne bały się wchodzić do piwnic pałacu . To właśnie w tym okresie zrodziła się  legenda o Złotej Kaczce .

Dopiero wielka  obława w 1817 roku położyła kres przebywaniu tu marginesu społecznego .

W późniejszych czasach pałac często zmieniał użytkowników .

Od  1860 roku mieścił  się tu  Instytut Muzyczny.

Tu wykładał  Moniuszko , a uczył się  Paderewski .

Podczas II wojny światowej  pałac został zniszczony .

Po wojnie odbudowany , niestety dość niestarannie .